Με έναν υπεραπλουστευμένο ορισμό, «αισθητική» είναι η αντίληψη για το ωραίο μέσα από την αισθητηριακή εμπειρία. Αναφέρεται κυριότατα στην Τέχνη, όμως διαδραματίζει σημαντικό ρόλο επίσης στην ίδια μας τη ζωή, τόσο στις κάθε είδους αποφάσεις και επιλογές μας, όσο και εν γένει στις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Θα την χρησιμοποιήσω όμως με ευρεία, προσωπική έννοια, ως συνολικό τρόπο παρουσίας και πρόσληψης ενός προσώπου.

Πρόκειται για έναν παράγοντα που συνήθως μας διαφεύγει όταν αξιολογούμε πρόσωπα και καταστάσεις, ίσως γιατί τον θεωρούμε πως αποτελεί ελάσσονος σημασίας ζήτημα που απλώς έρχεται να συμπληρώσει το πιο σημαντικό που είναι το «περιεχόμενο».

Σήμερα θέλω να καταπιαστώ με την Αισθητική ως παράγοντα διαμόρφωσης των διαπροσωπικών σχέσεων, και δη των ευρύτερων κοινωνικών.

Σε κάθε περίπτωση, ο τρόπος που παρουσιαζόμαστε στους συνανθρώπους μας αποτελεί την πρώτη εικόνα, το περιτύλιγμα του εαυτού μας. Η εμφάνιση, η ένδυση και υπόδηση, η κίνηση, η εκφορά του λόγου, οι εκφράσεις, όλα εκπέμπουν μηνύματα προς τους «εκεί έξω».

Στους δικούς μας ανθρώπους που γνωρίζουμε πιο βαθιά, παραμερίζουμε ευκολότερα τα θέματα της Αισθητικής, είν’ η αλήθεια. Τους γονείς, τα αδέλφια μας, τα παιδιά μας, τους κολλητούς μας συνήθως τους δεχόμαστε όπως είναι, συχνά με εξαίρεση τον/την σύντροφο από τον οποίο μπορούμε να χωρίσουμε και για τέτοιους ακριβώς λόγους. Με τους ανθρώπους όμως του ευρύτερου περιβάλλοντος τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά.

Τους «ξένους» λοιπόν μπορούμε να τους χωρίσουμε σε δύο κατηγορίες: Σε αυτούς με τους οποίους υπάρχει κάποια συναναστροφή, (πχ. γείτονες, συνάδελφοι στη δουλειά, προϊστάμενοι-διευθυντές, γνωστοί από κοινωνικές εκδηλώσεις κλπ.) και σε κείνους που δεν τους γνωρίζουμε προσωπικά αλλά τους ξέρουμε ως δημόσια πρόσωπα. Φυσικά από την τελευταία κατηγορία ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα πολιτικά πρόσωπα, ως δυνάμενα να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των συνθηκών της ευρύτερης ζωής μας.

Ξεκινώντας από την πρώτη κατηγορία, θα έλεγα πως στην αξιολογική μας κρίση η Αισθητική όπως την περιγράψαμε διαδραματίζει το 50% αφήνοντας το άλλο 50% στο περιεχόμενο. Με άλλα λόγια, κάθε συναναστροφή εξελίσσεται ταυτόχρονα στα δύο αυτά επίπεδα. Μπορεί να ξέρω πως ο γείτονας είναι «καλός άνθρωπος», δεν ενοχλεί με τη γενικότερη συμπεριφορά του και είναι εντάξει στις υποχρεώσεις του προς την πολυκατοικία, όμως εάν δε λέει εύκολα «καλημέρα», αποφεύγει τη συμμετοχή του σε μαζώξεις ή γκρινιάζει με την πρώτη ευκαιρία στον διαχειριστή, αυτομάτως υποβιβάζεται και το όποιο περιεχόμενο έχει ως άνθρωπος. Αντιθέτως, ένας ευχάριστος γείτονας, πρόθυμος να συμμετάσχει σε «κοινά πράγματα της πολυκατοικίας», ακόμη και να καθυστερεί πχ. στις οικονομικές του υποχρεώσεις, μπορεί να αντιμετωπιστεί με συμπάθεια και κατανόηση.

Το ίδιο και στον χώρο εργασίας. Αλλιώς περνάει το μήνυμα στον εργαζόμενο όταν ο προϊστάμενος/διευθυντής δείχνει σίγουρος και μεθοδικός κι αλλιώς αν παρουσιάζεται ελλιπής ή άδικος. Το μήνυμα παραμένει βέβαια το ίδιο, η εντολή θα εκτελεστεί ούτως ή άλλως, όμως ένας απλώς φωνακλάς ή προσβλητικός ή ανυπόμονος επικεφαλής μπορεί να αναμένει το μίνιμουμ της προσπάθειας, στην καλύτερη περίπτωση, ακόμη και την ανεπαρκή της εκτέλεση. Τη διαφορά εδώ την κάνει ο τρόπος μετάδοσης, δηλαδή το «όχημα» της Αισθητικής. Η ματιά, ο τόνος και η χροιά της φωνής, η ταχύτητα ομιλίας, η στάση του σώματος, όλα μιλάνε και όλα δίνουν το στίγμα του ανθρώπου που έχουμε απέναντί μας. Η ηρεμία ή η βιασύνη και το άγχος στη φωνή, το υποτιμητικό ή υποστηρικτικό ύφος καθορίζουν σε αφάνταστο βαθμό την πορεία μέχρι την εκτέλεση της εκάστοτε εντολής-οδηγίας.

Σε γενικές γραμμές λοιπόν, η Αισθητική αποτελεί το πρώτο επίπεδο αποδοχής ή απόρριψης του προσώπου με το οποίο πρέπει να αλληλεπιδράσουμε, από τη συμπεριφορά ξεκινώντας και φτάνοντας μέχρι την εμφάνιση, κατά σειρά προτεραιότητας.

Με τη δεύτερη κατηγορία «ξένων», των διάσημων, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Ειδικότερα για τους πολιτικούς, οι πηγές πληροφόρησης είναι μονάχα δύο. Τα Μ.Μ.Ε. μαζί με τα Social Media, και η ίδια η πραγματικότητα. Η άποψη δηλαδή που σχηματίζουμε γι’ αυτούς προέρχεται είτε από υποκειμενικές πηγές, (ΜΜΕ και Social) είτε από το καταγεγραμμένο πολιτικό τους έργο. Γι’ αυτό βεβαίως απαιτείται προσωπικό «ψάξιμο» και διασταύρωση στοιχείων, έργο απαιτητικό και χρονοβόρο.

Συνεπώς δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για ουσιαστική γνώση των πολιτικών προσώπων. Η «είδηση» στην τηλεόραση μπορεί να είναι ελλιπής ή κατευθυνόμενη, προπαγανδιστική ή να αποκρύπτει εσκεμμένα σημαντικά στοιχεία. Μπορεί κάποιοι να προωθούνται στον δημόσιο λόγο και κάποιοι άλλοι να εμποδίζονται με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η πραγματική γνώση των δεδομένων. Φήμες στον αέρα, καταδίκες του καφενείου, διαφθορά αναπόδεικτη, καταγγελίες επί τη βάσει θεωριών… Και τι μένει τελικά; Η Αισθητική!

Θεωρώ πως αποτελεί το 70% της δικής μου κρίσης για τους πολιτικούς. Είναι αυτό που μπορώ να κρίνω με ασφάλεια, καθώς όλες οι εκφάνσεις της στέλνουν μηνύματα που με τη σειρά τους δίνουν το στίγμα του πολιτικού άντρα και γυναίκας:

• Εμφάνιση. Δείχνει πόσο «σέβεται» τον θεσμό που εκπροσωπεί ή αν θέλει να περάσει μηνύματα τύπου «επαναστατικότητας», με ό,τι κι αν αυτό σημαίνει.
• Ομιλία: Αποδεικνύει την προετοιμασία του και το βαθμό ετοιμότητας. Άλλο ένας λόγος με επιχειρήματα κι άλλο ένας λόγος με αοριστίες, ηθικολογία, αυτοεπαίνους, υπερβολές και κινδυνολογία. Άλλο κανονική ομιλία με χρωματισμό της φωνής και ήπιο τόνο και άλλο ξύλινος λόγος, ενοχλητικός μονόλογος και άρνηση διαλόγου.
• Πολιτική Εντιμότητα: Αναφέρεται σε αυτήν ακριβώς την αρετή όπου κανείς παραδέχεται τα δικά του λάθη και αναγνωρίζει τα θετικά των αντιπάλων του.
• Αντίλογος και Αντιλογία: Ο καθένας τοποθετείται σε όποια «σχολή» θέλει και από αυτήν κρίνεται στα πλαίσια της Αισθητικής. Άλλο αντιπολίτευση και άλλο αντι-πολίτευση.
• Συνέπεια: Λόγων και Έργων, δηλώσεων του χτες με του σήμερα, κριτικής πρώην αντιπάλων που τώρα έγιναν συναγωνιστές, στη στρατηγική, στην κοσμοθεωρία, στην πολιτική άποψη.
• Επάρκεια: Όπως και ο προϊστάμενος/διευθυντής σε μία εταιρεία, έτσι και ο/η πολιτικός ταγός πρέπει να αποπνέει δυνατότητες, ικανότητες, ταλέντο διακυβέρνησης και διαχείρισης πολύπλοκων καταστάσεων και συνθηκών. Δεν κληρονομείται ούτε και εννοείται. Αποδεικνύεται εφόσον υπάρχει.

Για αυτό ακριβώς το 70% δεν είχα προσωπικά ποτέ κομματική ταυτότητα, θεωρώντας πως πριν από την Πολιτική υπάρχουν οι Πολιτικοί. Και αυτοί στο δικό μου το μυαλό δεν έχουν οπαδικό έρεισμα. Αρκεί, φυσικά, να κινούνται μέσα στο ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο που έχω επιλέξει.